ابن المغازلي / الكلابي ( مترجم : سيد جواد مرعشى نجفى )
220
مناقب علي بن أبي طالب ( ع ) ( بهمراه مناقب كلابى ) ( فارسي )
گفتار خداى متعال « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ » س هود 17 آيا آن كس كه از پروردگار خود بر حجت و دليل باشد ( 1 ) 318 - خبر داد بما ابو طاهر محمد فرزند على فرزند محمد بيع ( مكاتبة ) كه نقل كرد بما ابو احمد فرزند ابو مسلم فرضى كه نقل نمود بما ابو عباس فرزند عقدهء حافظ كه حديث كرد بما يحيى فرزند زكريا كه نقل كرد بما على فرزند يوسف فرزند عمير كه نقل نمود بما پدرم گفت : خبر داد به من وليد فرزند مسيب از پدرش از منهال فرزند عمرو از عباد فرزند عبد اللَّه گفت : شنيدم على مىفرمود : هيچ آيهاى در كتاب خداى بزرگ و توانا نازل نشده جز آنكه من دانستهام كه كى فرود آمده و در بارهء چه نازل گرديده است . و هيچ مردى از قريش نيست جز آنكه در بارهء او آيهاى از كتاب خدا فرود آمده كه او را بجانب بهشت و يا دوزخ مىراند ، مردى به پا خواست و گفت : اى امير مؤمنان در بارهء تو چه آيهاى نازل شده است ؟ فرمود : اگر تو در ميان گروه مردم از من نمىپرسيدى خبر نميدادم ، آيا نمىخوانى ، « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ » پيامبر خدا ( ص ) از جانب پروردگار خود حجت و بيان آورده ، و من به او گواهم ، و از او پيروى مىنمايم قسم به خدا اگر بدانيد آن چه را كه خداى توانا ما را با آن برگزيده است از طلاى سرخ و نقرهء سپيد نزد من محبوبتر و بهتر است . « 1 »
--> ( 1 ) در تفسير جملهء اول يعنى « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ » اختلافى نيست ، و ليكن در جملهء « وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ » مفسران اختلاف دارند : 1 - بعضى گفتهاند : مراد از شاهد جبرئيل است ، 2 - بعضى ديگر مىگويند : مراد زبان پيامبر خدا ( ص ) است ، 3 - و بعضىها اختيار كردهاند كه قرآن و نظم و اعجاز آن است ، 4 - بعضى گفتهاند : مراد فرشتهاى است كه او را تأييد و يارى مىنمود ، و مطالب ديگر هم گفته شده است . و همهء اين اقوال بر خلاف ظاهر آيهء مباركه و مضطرب هستند : زيرا در معنى آيه سه چيز بايد مراعات گردد : 1 - پيروى و تبعيت ، 2 - گواهى و صحت آن ، 3 - لفظ منه را بايد ملاحظه نمود . اما آن كس كه ميگويد مراد جبرئيل است او با لفظ منه سازش ندارد زيرا آنها از پيامبر نيستند . و اما آن كس كه مىگويد قرآن مراد است با پيروى و از پيامبر بودن باز منافات دارد ، زيرا قرآن پيرو پيامبر و از او نيست و اما آن كس كه گفته : مراد زبان پيامبر است آن هم باز با پيرو بودن و گواهى مناسبت ندارد زيرا زبان او تابع او و پس رو او نيست ، پس اين اقوال كه باطل گرديد معتمد آن است كه مخالف و موافق روايت كردهاند كه مراد به صاحب بينه پيامبر خدا ( ص ) است ، و مراد از شاهد امير المؤمنين ( ع ) است و دليل بر اين آن است كه هيچ گونه با ظاهر آيهء مباركه مخالفت ندارد .